foto-links

raamdom-gr

Open voor het onverwachte – Advent en Kerst 2019

Maar wie de Levende verwacht krijgt nieuwe kracht: hij slaat zijn vleugels uit als een adelaar, hij loopt maar wordt niet moe, hij rent maar raakt niet uitgeput.” Jes. 40,31

Advent is in het liturgische jaar de tijd van verwachting, ruimte maken in onszelf voor een nieuw begin. We lezen in het evangelie van Lucas de aankondigingen van de geboorte van Johannes en van Jezus. In beide situaties is de zwangerschap onverwacht. Het doorbreekt het normale en is daarmee ook ongemakkelijk; zowel Zacharias als Maria reageren aanvankelijk met verzet in de trant van: “hoe kan dat nu waar zijn?” Misschien herkennen we allemaal wel iets van die houding. Als een onverwachte gebeurtenis zich voordoet, die je leven op z’n kop zet, hebben we gemakkelijk de neiging te willen vasthouden aan het oude. Maar de schok gaat in de verhalen in het begin van het Lucas-evangelie over in het verwachten van het onverwachte, de zwangerschappen staan symbool voor het aanvaarden van het mysterie en het antwoord geven op een onvermoede roeping.

Ontvankelijk zijn is niet gemakkelijk in een tijd waarin beheersing en eigen keuzes centraal staan, waarin we veiligheid en voorspelbaarheid tot hoogste waarden hebben gekroond. En toch: de verhalen die we deze adventsperiode lezen kunnen ons meer zicht geven op wat zich in alle tijden aandient: onverwachte ontmoetingen en gebeurtenissen die ons vrij maken en ruimte scheppen voor leven op een nieuwe manier. Kan vandaag, in ons leven zo’n onverwachte gebeurtenis de bode zijn van een onvermoede roeping, of tot leven met nieuwe bezieling?

Wij vermoeden dat het voor jong en oud een verschil uitmaakt of we om kunnen gaan met het onverwachte dat op ons toe komt. Dat dat iets met geloof te maken heeft. En wat dat dan precies is en hoe je dat kunt oefenen? Dat gaan we met elkaar onderzoeken in deze advent.

De lezingen deze tijd worden gekozen uit het Lucasevangelie

Zondag 1 december, 1e Advent: Met stomheid geslagen
Tegen de achtergrond van het denken in termen van maakbaarheid, beheersing en meetbaarheid is het onverwachte als snel ongewenst. Iets anders krijgen dan op je verlanglijstje staat is een teleurstelling. Onverwacht bezoek is onhandig. En wat te denken van de niet verwachte zwangerschap in het begin van het Lucas-evangelie waarover we deze eerste zondag van de advent lezen? Tegelijk kan een onverwachte ontmoeting ook een onverwacht geschenk zijn. Een mislukking kan een nieuw perspectief openen, zicht geven op wat je nog niet kon zien. Omgaan met het onverwachte is leven tussen hoop en vrees. Hoe doe jij dat?

Lezing: Lucas 1: 5-25. De aankondiging aan Zacharias en Elisabeth.
Overweging door Marcel Elsenaar

Zondag 8 december, 2e Advent: De lofzang van Zacharias
Als we het ‘ik’ centraal stellen in wat we voelen, waarnemen, denken en doen, kunnen we dan nog ooit geraakt worden door iets nieuws, door een gebeuren dat ons bestaan in een nieuw perspectief stelt? Zacharias ziet eerst samen met zijn vrouw Elisabeth geen toekomst meer: ze zijn oud, hun leven is ‘voltooid’. Als hem de geboorte van een kind wordt aangekondigd, wil hij daar eerst niets van weten. In het verhaal wordt hem dan letterlijk het zwijgen opgelegd. De situatie verandert radicaal als hij samen met Elisabeth onverwacht toch een zoon krijgt en vader wordt. Het zwijgen slaat om in lofzang en dankgebed om het bestaan, in een woordenwaterval waarmee alles wat hij voelt, waarneemt, denkt en doet even radicaal van betekenis verandert.

Lezing: Lucas 1: 57-80
Overweging door Germain Creyghton

Zondag 15 december, 3e Advent: De annunciatie en het Magnificat
De annunciatie is haast nog bekender als beeld dan als verhaal. Annunciatie-iconen zijn er in allerlei soorten. Zelfs in de klassieke iconen is er variatie: die prachtige van Fra Angelico met Maria, al een vrouw, en de engel net aangevlogen met een duifje met goud; of de Taizé icoon, Maria en de engel haast als vrienden; of soms is de engel net weg en zie je Maria die, bijbel op schoot, de woorden in haar hart bewaart. Interpretaties die verschillende aspecten van het verhaal uitlichten. In de moderne varianten speelt men vaak ook met het verhaal zelf. Soms verdwijnt de engel compleet uit het scenario, bijvoorbeeld met Maria als girl next door die de pil is vergeten; of je ziet Maria met haar vriendin en een buisje sperma.
Traditioneel zijn iconen vergezichten op God en het leven vanuit de diepste dimensie (liefde, licht). Wat zien we eigenlijk, als we erdoorheen kijken?

Lezing: Lucas 1: 26-56
Overweging door Annewieke Vroom

Zondag 22 december, 4e Advent: Marta en Maria. Meditatieve viering
In deze laatste viering vlak voor kerst kijken we met Marta en Maria hoe we in deze drukke tijd van kerstdiners, Open Huis, cadeaus, versiering, boodschappenlijstjes nog steeds kunnen oefenen in het openstaan voor wat op ons toekomt. Hoe houd je ondanks, of dankzij, of misschien juist zonder planning ruimte voor het mysterie van kerstmis, de komst van de Messias?

Lezing: Lucas 10
Overweging door Eva Martens

De vieringen met Kerstmis, Oudjaar en Driekoningen sluiten bij deze serie aan:

Dinsdag 24 december, Kerstavond, 19.00 en 22.00
Voor deze diensten worden toegangskaarten verkocht op 8, 15 en 22 december – klik daarvoor hier

Overweging door Henk Hillenaar
Voor meer informatie klik hier

Zondag 29 december, Oudjaar

Overweging door André Wesche

Zondag 3 januari, Epifanie

Overweging door Agnes Grond

Afbeelding Icoon ‘Magnificat’ © Ateliers et Presses de Taizé
Communauté de Taizé, 71250 Taizé, France

Verkoop Kerstkaarten 2019

Op 8, 15 en 22 december worden toegangskaarten uitgegeven voor de Kerstdiensten van 24 december om 19.00 uur en 22.00 uur.
Op deze dagen vindt u voor het hoofdaltaar vier tafeltjes waaraan de kaarten met gepast geld, na de dienst, gekocht kunnen worden. De kaarten kosten € 5,00 (kinderen € 2,50).

Indien u niet in de gelegenheid bent op deze zondagen zelf kaarten te kopen vraag dan een van uw mede-Dominicusgangers dat voor u te doen.

Mocht dat niet lukken dan kunt u ook kaarten per post bestellen. Stuur dan vóór 8 december (deze termijn is inmiddels verstreken maar wij hanteren deze soepel) een briefje met uw bestelling en een aan u geadresseerde en gefrankeerde envelop naar:
Secretariaat Dominicusgemeente
Spuistraat 12
1012 TS Amsterdam

en maak het verschuldigde bedrag (€ 5,00 per kaart ) over op rekening no.
NL45 ABNA 0435 6572 08, onder vermelding van ‘(aantal) kaarten voor Kerstdienst van (19.00 of 22.00) uur.

Zorgt u ervoor dat de naam op de gefrankeerde envelop en de naam van de rekening waarvan wij uw betaling ontvangen overeenkomen ? – dan kunnen wij uw bestelling en betaling koppelen.
Na ontvangst van uw bestelling en het bedrag worden u de toegangsbewijzen toegezonden.

Nieuwe Serie: Water

Waterstromen en woestijnen – water in tijden van klimaatcrisis

 project: ID 140877903 © Rasica | Dreamstime.com

Door de hele bijbel heen vinden we beelden van de belangrijke rol die water speelt in de schepping. Water als een oerzee, een grote vloed, stromende rivieren, een zee die splijt, en bronnen die levend water geven. Water is een bron van leven én een bedreigende factor en waar we niet zonder kunnen.

Hetzelfde beeld komt naar voren als je de kranten doorbladert. De klimaatcrisis zorgt voor grote onvoorspelbare veranderingen in de waterstromen, zorgt voor extreem weer en zeespiegelstijging, voor extreme droogte en grote afname van biodiversiteit.

In deze serie staan we stil bij het water. Niet alleen vanuit het perspectief van de mens, maar ook vanuit het perspectief van de schepping. Alles wat in beweging is maakt ons duidelijk hoe ons leven verbonden is met het geheel. De huidige situatie vraagt om een ommekeer in onze manier van denken en doen. Wat geeft ons hoop in de scenario’s waar we mee te maken kunnen krijgen. En misschien is het water, de rivier ook een inspirerend symbool voor onze innerlijke houding, een ommekeer die al in de doop tot uitdrukking komt?

Zondag 10 november: Water als bron en bedreiging

Bijbelse verhalen gaan vooral over mensen en hun onderlinge verhoudingen. Toch zijn er een paar verhalen die laten zien hoe het lot van mensen verbonden is met dat van de hele schepping. Er wordt zelfs een verband gelegd tussen natuurrampen en menselijk gedrag. Welke inzichten verliezen we telkens weer uit het oog, als het gaat over de relatie mens en natuur? Wat hebben de veranderende waterstromen ons te vertellen?

Lezing: Habakuk 3 & De Muur, John Lanchester
Overweging door Marcel Elsenaar

Zondag 17 november: Waar zullen wij onze hoop op vestigen?

Als water schaarser wordt in grote wereldsteden en op het platteland, als de zeespiegel stijgt in de delta’s waar we wereldsteden hebben gebouwd, wat zal dat met ons doen? Luisteren we naar de technici die werken aan oplossingen, of naar de onheilsprofeten die oproepen tot gedragsverandering? Of kunnen we er op vertrouwen dat God nooit laat varen, het werk van zijn handen? Waar zullen we onze hoop op vestigen, en hoe kunnen we ook goed zorgen voor jongere generaties?

Lezing: Jona 2: het gebed van Jona & Hoop, Joris Luyendijk
Overweging door Juut Meijer

Zondag 24 november: Worden als het water (doopviering)

Water heeft een belangrijke plaats in tal van tradities. Confucius, een van de belangrijkste Chinese denkers, roept ons op ons op naar een rivier te kijken om te leren hoe we moeten leven. In onze eigen joods-christelijke traditie vervult water een belangrijke functie bij het doopritueel en is levend water beeldspraak voor God. Hoe kan water ons inspireren, spiegelen, helen?

In deze dienst worden 7 kinderen gedoopt en 1 kind gezegend.

Lezing: Ezechiël 47: 1-12 & Confucius en de loop van het water
Overweging door Colet van der Ven

Achtergrond:
Deze serie is geïnspireerd door de Internationale conferentie die het studiecentrum voor duurzaamheid en theologie organiseert op 6 november, waarbij patriarch Bartholomeus van de Orthodoxe kerken en kardinaal Turkson aanwezig zullen zijn, met afgevaardigden van een aantal grote wereldsteden die elk een watervraagstuk zullen inbrengen . www.vu.nl/watersymposium

Credit photo: project: ID 140877903 © Rasica | Dreamstime.com

Nieuwe serie: Emoties…

Iets gaat je aan…

Literatuur, film, muziek maar ook de bijbel zijn doordrenkt van emoties, door de filosoof Frans Jacobs bondig omschreven als “Iets gaat je aan, er is iets mee, en je wilt iets doen”.

En dat we geraakt zijn en willen handelen wordt zichtbaar in ons lichaam. Onze gezichtsuitdrukking verandert, we blozen of bibberen, we krimpen in elkaar of strekken onze handen uit. Het zijn uitingen van wat zich op dat moment in ons binnenste afspeelt.

Angst, vreugde , schaamte, verdriet en woede zijn vijf basisemoties waarmee ieder mens in zijn leven te maken krijgt. Hoe kleuren deze emoties ons handelen, onze relaties, ons Godsbeeld? Wat hebben ze ons te zeggen, wat kunnen we van hen leren, en hoe kunnen we er op een constructieve manier mee omgaan?

Zondag 6 oktober: Angst

Het woord angst stamt af van angustia dat nauwte betekent. Het spectrum van benauwenissen dat we kennen is groot. Varieert van extreem tot irreëel tot meer ‘gewoon’ als angst voor eenzaamheid, ziekte en verlies. Maar zijn angsten alleen maar benauwend en verstikkend of kunnen ze ook bevrijdend werken? Wie zouden we zijn zonder onze angsten?

Lezing: Rex Brico: Ontmoetingen aan de Jabbok, Jeremia 1: 4-10

Overweging door Colet van der Ven

Zondag 13 oktober: Vreugde

Jezus zegt tegen de Samaritaanse vrouw: wie dit water drinkt dat ik te drinken geef zal nooit meer dorst krijgen. Vreugde is iets anders dan alle hoogtepunten en successen die we met elkaar op social media delen. Het is ook niet perse hetzelfde als genieten. En het is ook niet het tegenoverstelde van verdriet, geloof ik. Laten we samen wat dieper nadenken over vreugde.

Lezing: Johannes 4: 5-15

Overweging door Claartje Kruijff

Zondag 20 oktober: Woede

Woede ontstaat uit gefrustreerde verlangens en teleurgestelde liefde. Wanneer woede vooral door eigenbelang en eigenliefde gevoed wordt, kan dit gevoel al gauw ook gevaarlijk zijn. Een extreem voorbeeld hiervan vinden we in het beroemde verhaal van Herman Melville over kapitein Achab die, in zijn woedende en wraakzuchtige strijd met de witte walvis Moby Dick, niet alleen zichzelf maar de gehele bemanning van zijn schip mee de dood injaagt. Wanneer daarentegen in iemands woede de liefde voor de ander die de woede wekt toch belangrijk blijft, kan woede in vergeving verkeren en zelfs het begin zijn van nieuw leven, nieuwe liefde. Een extreem voorbeeld hiervan is Gods eigen woede zoals die door de profeet Hosea verhaald wordt.

Hosea 2

Overweging door Henk Hillenaar

Zondag 27 oktober: Schaamte

Schaamte is een tweesnijdende emotie, enerzijds kan iemand zich letterlijk ‘dood schamen’ – een levensgevaarlijke emotie, die mensen ten gronde kan richten. In die zin is schaamte een volksgericht tegen alles wat afwijkt van het ‘normale’ en ‘collectieve’.

Anderzijds kan schaamte ook een intuïtieve functie vervullen – je kan je als Nederlander schamen voor het slavernijverleden, terwijl je persoonlijk niet schuldig bent. Genesis begint zo ongeveer met schaamte, en wij kunnen dat boek nog lang niet sluiten.

Lezing: Genesis

Overweging door Stephan Sanders

Zondag 3 november, Allerzielen: Verdriet

Verdriet is de keerzijde van liefde; liefde die pijn doet omdat we degene die we liefhebben zo node missen. In de Bijbel komen we wonderlijke verhalen tegen waarin de dood wordt overwonnen, waarin de dood maar een tijdelijke ‘slaaptoestand’ is die met een eenvoudig woord teniet gedaan kan worden. Maar wat kunnen we daar vandaag mee, hoe kunnen we troost vinden in die verhalen juist wanneer we in deze viering de namen noemen, hardop of in stilte, van degenen die we hebben verloren, die niet meer wakker zullen worden hoe graag we dat ook zouden willen? In de laatste van de serie over emoties verkennen we verdriet. Ieders verdriet is uniek, zoals geen twee liefdes hetzelfde zijn. Toch delen we de ervaring met allen en is de traditie van Allerzielen en de soortgelijke en vroegere vormen van dit feest eeuwenoud en universeel: samen te gedenken, verdriet en verhalen te delen, het leven te vieren, met elkaar verbonden te zijn en met hen die we missen.

Lezing: Johannes 11: 1-44

Overweging door Eva Martens

(afbeelding naar Chagall: Elijah op Karmel, ets – tekening door F. Lobbrecht)

Nieuwe serie: Huis gezocht

Toen zag ik de heilige stad, het nieuwe Jeruzalem, uit de hemel neerdalen, bij God vandaan. Ze was als een bruid die zich mooi heeft gemaakt voor haar man en hem opwachtOpenbaring 2:21

 

 “Omdat we van onszelf geen huis zijn’’

– Rutger Kopland

Huis gezocht

Ieder mens zoekt een huis om in te wonen. Een dak boven het hoofd. Geborgenheid. Waar je je prettig voelt, welkom en beschermd.

Maar ook woorden die als een huis zijn, zoeken we. Die richting en houvast geven, waar je in en uit kunt gaan. In een wereld die bepaald niet altijd vanzelf een thuisgevoel met zich meebrengt.

Dichter Rutger Kopland bracht ergens een aantal gedichten bijeen onder de titel: ‘’Omdat we van onszelf geen huis zijn’’. Hij, die aan de ene kant afscheid nam van de waarheden van zijn jeugd, God en ook de kerk, bleef aan de andere kant steeds op zoek. Hoewel het paradijs op de manier van zijn jeugd niet langer bestond, en ook de superieure God niet – bleken de woorden uit zijn verleden in zijn dichterschap steeds iets te zijn om op terug te grijpen en ook een bron van verlangen te kunnen zijn. Alsof het heimwee naar wat ooit was, op zichzelf ook helpen kan. En oude woorden toch waardevol kunnen blijven als we betekenis willen blijven zoeken voor ons leven, voor wie we zijn en kunnen worden.

Ook in de Schrift is het huis niet altijd even stevig. Het kan op een rots worden gebouwd, maar ook op het zand. Ook in de verhalen van de Schrift wordt gevonden en verloren. Woorden kunnen staan als een huis, maar ze zijn ook aan verwering onderhevig.

Toch noemen wij een kerk een godshuis. Waar we gemeenschap proberen te zijn, ook al is die er buiten dikwijls niet en schudt die kerk ook op haar grondvesten. Kennelijk bouwen we huizen die ook weer kunnen schudden op hun grondvesten en vaak ook weer opnieuw moeten worden opgebouwd.

Aan het begin van een nieuw liturgisch jaar willen we een poging wagen en proberen stil te staan bij de vraag, hoe wij ons huis zoeken en vinden.

 

Zondag 1 september: In een woord wonen

In onze tijd waarin houvast veel gezocht wordt uiterlijke materie en verbeelding meer en meer plaatsmaakt voor wat meetbaar en waarneembaar is, groeien nog maar weinigen op met de grote verhalen. Ook de christelijke worden dikwijls niet meer herkend en raken zoek. Maar op deze eerste zondag van het nieuwe seizoen willen we toch starten met de vraag naar die verhalen. Kunnen zij voor ons nog een huis vormen? Zijn er verhalen waarin je wonen kunt?

In deze viering zijn er twee volwassenen die zullen worden gedoopt.

Lezing: Deuteronomium 6 en Mattheus 7:24 – 27

Overweging door Juut Meijer

 

Zondag 8 september: Thuis in de gemeenschap

‘Zijn er twee of drie bijeen in mijn naam, dan ben ik in hun midden.’ Thuis zijn betekent in het evangelie vooral thuis geven. Niet eerst bij jezelf of in jezelf verblijven, maar delen wat je hebt en zo gemeenschap vormen. Wat betekent dat nog concreet voor ons, in onze individualistische samenleving? Wat betekent het voor kerkgemeenschappen die steeds kleiner worden en steeds meer op zichzelf zijn aangewezen? We laten ons inspireren en bemoedigen door de gemeenterede in het evangelie van Mattheüs.

Lezing: Mattheüs 18:1-19

Overweging door Germain Creyghton

 

Zondag 15 september: Thuis op deze aarde

De branden in de Amazone, de hitte in eigen land van deze zomer: de wereld voelt in toenemende mate onherbergzaam. Nu biedt de christelijke traditie , op een andere manier, ruimte aan het idee dat deze wereld inderdaad niet ons thuis is: wij gelovigen zijn niet van deze wereld, we blijven vreemdeling, ons thuis is elders. Het is een sympathieke traditie, in de zin dat het kan voorkomen dat we zouden denken dat de aarde van ons is. Aan de andere kant: vraagt deze tijd van klimaatverandering niet ook juist omarming van de aarde als ons thuis? hoe kunnen we thuis zijn op een aarde die ook onherbergzaam is?

Lezing: Johannes 17:9-19

Overweging door Janneke Stegeman

 

Zondag 22 september: Huis voor jong en oud.

Dit huis vol mensen. Weet jij wie het zijn? Ik mag het hopen.

In ons huis is iedereen welkom. Jong en oud. Soms lijkt het of onze gemeente steeds ouder wordt En misschien is dat ook zo. Maar dan ineens na de vakanties duiken ineens de jonge gezinnen weer op en delen kinderen brood en wijn. Niet voor niets kennen wij een traditie waarin wij kinderen betrekken bij de viering. Centraal op het podium om de tafel heen en bij bijzondere vieringen. Ook de bijna twintigers duiken ineens op rondom hoogtijdagen en open huis. Vandaag is de twaalfjarigenviering. In deze dienst viert Dunya dat zij naar de middelbare school gaat. Zij koos voor het verhaal van Esther. Vanuit dat verhaal zullen wij vandaag ook aandacht besteden aan het thema van de vredesweek 2019: vrede verbindt over grenzen.

Lezing: Esther

Overweging door Alle van Steenis

 

Zondag 29 september: Thuis in je ware zelf

’Waar ben je echt thuis? Niet in je valse, maar in je ware zelf, leerde de Amerikaanse monnik Thomas Merton. Niet bij de duivel, maar bij God, leerde Franciscus van Assisi. Niet als afgeknipte wijnrank, maar als deel van de wijnstok, leerde Jezus Christus. Arjan Broers proeft de metaforen en overweegt waarom ze zo waar én zo moeilijk zijn.’

Lezing: Fioretti XXIX (over Franciscus van Assisi) en Johannes 15:1-12

Overweging door Arjan Broers

 

(afb. uit Caroline Waltman, PARADISEWILL.COM – de bijbel in 609 foto’s en 830 verzen)

Collecte via Givt

Sinds begin september 2019 kunt u via uw mobiele telefoon bijdragen aan de collectes (ook vanaf thuis !) Dat gaat via de app Givt.

De handleiding vindt u hier

In memoriam Jan Nieuwenhuis (o.p.)

Jan Nieuwenhuis, foto Arjan Broers

Jan Nieuwenhuis, foto Arjan Broers

Zelf geloofde hij niet in de dood. “Een mens is veel meer dan een machine, een lichaam. Ook in Jezus’ eigen einde komt het niet voor. Hij geeft zijn leven, deelt het uit. Die denkwereld is door de Grieken verwoord: de dood bestaat niet.(…) Ik hoop oprecht dat wanneer het echt komt, heel veel mensen in de Dominicus feest gaan vieren en misschien doe ik dan ook wel een beetje mee. Ik geloof ook niet dat ik er bang voor ben. Zou niet weten waar ik bang voor zou moeten zijn.”

In de Dominicusgemeente in Amsterdam is (desalniettemin) verslagen gereageerd op het overlijden van haar pater familias Jan Nieuwenhuis, ere-voorganger en oud-lid van het Liturgisch Team. Jan Nieuwenhuis overleed in de vroege ochtend van 24 augustus in Nijmegen. Hij was priester, pastor, auteur en een van de grondleggers van de oecumenische gemeente. Hij schreef een dissertatie, boeken, preken, gaf leerhuizen en bleef nog ver na zijn tachtigste jaar publiceren. Zijn visie op het priesterschap liep als een rode draad door zijn leven en werk en deed regelmatig veel stof opwaaien.

Jan Herman Maria Nieuwenhuis werd geboren in Amsterdam op 31 januari 1924. Toen hij 17 jaar was, trad hij in Huissen in de Orde van de Dominicanen in, waar hij precies een jaar later in september 1942 de professie aflegde. Tijdens de priesteropleiding van zeven jaar studeerde hij theologie en filosofie.
In 1948 werd hij tot priester gewijd. Door die wijding werd Jan Nieuwenhuis voor zijn omgeving een persoon die ver boven andere mensen verheven was. Destijds was dat vanzelfsprekend, maar hijzelf heeft het idee later ‘godzijdank helemaal verlaten.’ Als hij sprak over de priesterwijding vertelde hij vrijwel altijd het verhaal van zijn tante Annie, de jongste zus van zijn moeder, die als verpleegster hem mede ter wereld had geholpen. ‘Toen ik na de wijding de spreekkamer binnenkwam waar mijn familie zat en iedereen op de knieën zonk om de zegen te ontvangen, riep tante Annie uit: ‘Och god, mijn Jantje!’ Ik was ineens geen Jantje meer, maar tot een andere dimensie overgegaan.’

Na zijn lectoraatsexamen in 1949 zette Jan Nieuwenhuis zijn theologische studies voort aan het Angelicum in Rome. Twee jaar later promoveerde hij op de dissertatie ‘De Kunst van God.’ Teruggekomen uit Rome werd Nieuwenhuis benoemd tot redactiesecretaris van de Bazuin, een progressief katholiek tijdschrift waarin geschreven werd over moderne vormen van geloofsverkondiging. Zijn eigen opvattingen over het priesterschap waren toen al geruime tijd aan het wankelen. De redactie van de Bazuin liet zich inspireren door het Tweede Vaticaans Concilie van 1962-1965. Het tijdschrift had eveneens zijn zetel in Nijmegen.
In 1964 besloten provinciaal Frans van Waesberghe en het concilie dat Jan Nieuwenhuis samen met drie andere dominicanen naar de noodlijdende rooms-katholieke parochie in de Dominicuskerk in Amsterdam moest worden overgeplaatst. Onder leiding van studentenpastor Wim Tepe zetten ze voort wat gebruikelijk was, zoals dagelijks meerdere missen en het bidden van het rozenhoedje.
Het toeval wilde dat de Jezuïet Bernard Huijbers een onderkomen zocht voor zijn koor van jongens van het Ignatius College en meisjes van het Fons Vitae. Wim Tepe, wiens koor was vertrokken omdat het geen Nederlandse liederen wilde uitvoeren, bood Huijbers enthousiast onderdak aan. Met Huijbers kwamen ook de liederen en liturgische vernieuwingen van Huub Oosterhuis de kerk binnen. Al snel werden liturgische gebruiken overboord gezet en nieuwe elementen geïmporteerd. De invoering van ‘meer bijbel’ en minder devotie is achteraf een enorm richtinggevend besluit geweest.
Zo ontstond op organische wijze een opmerkelijk samenwerkingsverband tussen dominicanen en jezuïeten dat veel mensen aantrok.

Als het om de groei en ontwikkeling van de Dominicusgemeente ging, benadrukte Jan Nieuwenhuis altijd dat ze ‘door een hemelse helikopter waren gedropt’ en ‘het allemaal als vanzelf is gegaan’. Besluiten werden democratisch genomen, zoals het voorgaan van vrouwelijke pastores en delen van brood en wijn aan en door alle bezoekers, homo of hetero, rooms-katholiek, protestant of buitenkerkelijk. ‘Het wezen van de eucharistie is dat je jezelf breekt, deelt, uitgeeft, prijsgeeft,’ zei Nieuwenhuis daarover.
Dat kinderen er nog steeds een belangrijke plaats hebben, kan op Nieuwenhuis’ conto worden geschreven. Jarenlang hield hij zich bezig met geloofsoverdracht aan ‘kleine gelovigen’ en voerde hij gesprekken met priesters, ouders en onderwijzers.
In de beginjaren van de huidige Dominicusgemeente werkte hij bij het Bureau Algemene Jeugdzielzorg in Arnhem. In die tijd publiceerde hij het boek Volgend jaar misschien. Geloven tussen twaalf en zeventien jaar. In de jaren zeventig en tachtig verschenen Terwijl de boer slaapt en Twee geloven in een huis over geloofsopvoeding respectievelijk ‘het geloof van de tussengeneratie’. Jan Nieuwenhuis is nog jarenlang pastor voor jongeren op een middelbare school in Amstelveen geweest.

Gefascineerd als hij was door Johannes schreef hij diverse boeken over de apostel. In 2004 verscheen Johannes de Ziener en eerder publiceerde hij al een drieluik over de geschriften van zijn naamgenoot: zijn evangelie, brieven en openbaringen. Sinds Johannes en zijn visie hem hebben gegrepen zijn zij hem altijd blijven inspireren.
In 2007 publiceerde hij met drie medebroeders de brochure Kerk & Ambt over het tekort aan priesters en de lastige celibaatwetdiscussie. Kernstuk van de brochure was dat de gemeente zelf haar voorganger moest kunnen kiezen, mogelijk later te bevestigen door een bisschop. Het resultaat was een berisping door kardinaal Simonis en zelfs kritiek vanuit de Orde der Dominicanen. Volgens Nieuwenhuis had dat laatste te maken met het feit dat de orde zich – onder druk van het Vaticaan – formeel wel moest distantiëren.
De ongenadige kritiek deerde hem niet, mede omdat de auteurs onwaarschijnlijk veel instemming kregen van over de hele wereld. De brochure werd in zeven talen vertaald en was op alle mogelijke internetsites te vinden. Volgens Nieuwenhuis ‘deed de brochure ondergronds haar werk’.

Jan Nieuwenhuis vond dat de wijze waarop de Dominicusgemeente zich heeft ontwikkeld, de manier van kerk-zijn van de toekomst is. Hij was er heilig van overtuigd dat ‘de kerk horizontaal hoort te zijn, met mensen die elkaar van dienst willen zijn. Dat wij dat als Dominicus met elkaar proberen te doen, met elkaar en met een enorme solidariteit, vind ik een wezenlijk iets van wat een kerk is. De piramideachtige kerk met één iemand aan het hoofd, is passé.’

Jan Nieuwenhuis - Dominicus Amsterdam

Foto: Jan Nieuwenhuis houdt in 2009 op de berg Nebo (Jodanië, op de ‘vlakte van Moab’) – waar Mozes volgens Deuteronomium 34 is gestorven – een overweging over Mozes’ dood: ‘aan de mond van God’, in een ‘goddelijke kus’.

In Memoriam Jan Nieuwenhuis

Jan Nieuwenhuis

Jan Nieuwenhuis, foto: Arjan Broers

Jan Nieuwenhuis (1924-2019) – Geliefd Dominicaan

In de oudste lagen van mijn ziel,
waar hij van stenen is gemaakt,
bloeit als een gaaf ontkleurd fossiel,
de stenen bloem van uw gelaat.

Ik kan mij niet van U bevrijden,
er bloeit niets in mijn steen dan Gij,
de oude weelden zijn voorbij.
Maar niets kan mij meer van U scheiden.
– Vasalis

Een geliefd Dominicaan en medegrondlegger van onze gemeente is van ons heengegaan. Op de vroege ochtend van 24 augustus overleed Jan Nieuwenhuis op 95-jarige leeftijd.

Zaterdag 31 augustus nemen we in de Dominicus afscheid van Jan Nieuwenhuis. De afscheidsdienst begint om 11:00 uur. U kunt hier thuis meeluisteren.  De orde van dienst vindt u hier

De begrafenis is aansluitend in besloten kring.


Wat is voor jou een zekerheid?

‘Dat de dood niet bestaat. Als je de verhalen van Jezus gaat lezen: daar komt het woordje dood niet in voor. Er zijn een aantal cruciale verhalen van Jezus waarin de dood voorkomt: het dochtertje van Jaïrus, de hofbeambte van Kafarnaüm, Lazarus. Het grote verhaal van Johannes: Ik hoef je natuurlijk niet te vertellen dat dat superieur is aan de andere!
Maar Jezus neemt het woordje dood nooit in zijn mond. Hij zegt tegen Jaïrus: ze slaapt. De hofbeambte van Kafarnaüm loopt het hele eind naar hem toe, maar Jezus blijft gewoon zitten. Ga maar naar huis, je knecht is beter. En Lazarus: Hoe Johannes daar over vertelt, vind ik adembenemend. Dat verhaal is grandioos. Drie dagen is Lazarus overleden. Maar Jezus zegt ook hier: hij slaapt. Hij weigert ze dood te noemen, als je die verhalen goed leest. De realiteit van wat wij dood noemen, weigert hij te accepteren. Ook in zijn eigen einde komt het niet voor. Jezus geeft zijn leven, deelt het uit. Die denkwereld is door de Grieken verwoord: de dood bestaat niet.’
Dus als je mij vraagt: er zal een dag aanbreken, dat dit lijf zegt: daag… Ik zou zeggen: drink allemaal een lekker glaasje…, maar ik ben niet dood. Een mens is veel meer dan die machine, dan dit.’
– 
Karin Kasdorp in gesprek met Jan Nieuwenhuis.

Jan Nieuwenhuis - Dominicus Amsterdam

Foto: Jan Nieuwenhuis houdt in 2009 op de berg Nebo (Jordanië, op de ‘vlakte van Moab’) – waar Mozes volgens Deuteronomium 34 is gestorven – een overweging over Mozes’ dood: ‘aan de mond van God’, in een ‘goddelijke kus’.

Zomerdiensten

Het is een traditie om in juli en augustus de diensten wat anders in te richten dan in de rest van het jaar. Het accent ligt meer op de lezingen. De lezingen worden vergezeld van kort commentaar.

zondag 7 juli                DROMEN OVER GRENZEN HEEN

Veel mensen zoeken in de zomer de grens op. Een grens passeren geeft een vrij gevoel. Deze eerste zomerdienst gaat ook over grenzen: over dromen van wat er aan de andere kant is van de grenzen van je bestaan.
We lezen fragmenten van Murat Isik’s ‘Mijn moeders strijd’ en Fatima Mermissi ‘Het verboden dakterras’.
Commentaar: Juut Meijer

zondag 14 juli               DE DRUK VAN HET GELUK

In onze tijd hebben we het in vele opzichten beter dan ooit. Toch is er ook grote druk: nog nooit waren zoveel mensen burn-out, de wachtlijsten in de GGZ zijn lang. Zou de druk die we ervaren iets te maken kunnen hebben met onze obsessie met geluk?
Stadspredikant en stand-up theoloog Tim Vreugdenhil zoekt deze zondag met ons een christelijk medicijn tegen de druk van geluk.
Commentaar: Tim Vreugdenhil

zondag 21 juli               KUN JE MET MUZIEK EEN OORLOG WINNEN?

Muziek, althans de meeste muziek, heeft een grote kracht. Ze kan ons troosten, optillen en veranderen, het goede in ons naar boven halen, en ons dichter bij elkaar en bij God brengen. Maar kun je er ook een oorlog mee winnen?
Lezingen: Psalm 150, de Kreutzersonate van Leo Tolstoj en Het valse seizoen van Christiaan Weijts
Commentaar: Agnes Grond

zondag 28 juli               HET GILGAMESH EPOS

We lezen fragmenten uit het Gilgamesh epos: één van de vroegste literaire teksten van de mensheid, bijna 5000 jaar geleden in steen gebeiteld, in Mesopotamië, lang vóór de Bijbel, lang vóór de Ilias en de Odyssee.
We lezen er over vriendschap en heldendom, dood en sterfelijkheid en over een god die de mensheid wil verdelgen met een zondvloed. Niets nieuws onder de zon.
Commentaar: Henk Hillenaar

zondag 4 augustus       MUREN EN MOGELIJKHEDEN

Opeens staat er een onzichtbare glazen muur in het landschap. Daarachter komt het menselijk leven tot stilstand. Aan de andere kant probeert een vrouw te overleven. De Oostenrijkse Marlen Haushofer schreef in 1968 ‘Die Wand’: over betekenis en opdracht van te leven.
Commentaar: Mirjam Wolthuis

zondag 11 augustus      ANTWOORD OP HET CYNISME?

We lezen fragmenten uit ‘Archipel van de Hond’, een boek van Philippe Claudel. Hij beschrijft wat er gebeurt als er dode lichamen aanspoelen op het strand van een tropisch eiland. ‘Waarden als respect, wederzijdse hulp, broederschap, mededogen en empathie zijn we kwijt. De mens van nu moet volkomen vrij zijn om het beste uit zichzelf te halen. Maar zo werkt het niet. We hebben morele opvoeding nodig’, zegt hij in een interview. Om het cynisme tegen te gaan en niet weg te kijken.
Commentaar: Cor Ofman

zondag 18 augustus      ‘IK GA OP REIS EN IK NEEM MEE…’

In deze zomerdienst nemen we ‘de toerist’ onder de loep. Hij deed vorig jaar met nog zo’n 18 miljoen medereizigers deze stad aan, en in de nabije toekomst staan er nog veel meer mensen te popelen om hier op vakantie te komen. Is dit een bedreiging of een verrijking? Schrijver Ilja Leonard Pfeijffer vindt in zijn boek ‘Grand Hotel Europa’ vooral het eerste en schrijft met giftige inkt over de verschillende types toeristen die hem in de weg lopen. Maar maatschappelijk uitvinder Elena Simons geeft er juist een positieve draai aan met haar alternatieve reisgids ‘The untourist guide to Amsterdam.’
Een bloemlezing over de mooie en minder mooie kanten van toerisme.
Commentaar: Geeske Hovingh

zondag 25 augustus      OSIP EN NADJEZJDA MANDELSTAM

In de nacht van dertien op veertien mei 1943 valt de Russische geheime dienst het appartement van Osip en Nadjezjda Mandelstam binnen. Aanleiding is een hekeldicht dat Osip op Stalin heeft geschreven en dat hij in beperkte kring heeft voorgelezen, niet wetende dat zich onder de toehoorders een collaborateur bevond. De nacht is een opmaat naar een van de moeilijkste perioden in het leven van het echtpaar, maar tegelijkertijd een van de productiefste voor de dichter; deze grote Russische poëet die zonder Nadjezejda in de vergetelheid zou zijn geraakt. Het verhaal van een leven, het verhaal van een liefde.
Commentaar: Colet van der Ven

Zomeropenstelling: Zin in de zomer

In de maanden juli en augustus is de Dominicus op zondagmiddag open voor publiek, van 12.30 tot 16.30 uur. Bezoekers kunnen even tot rust komen en een kaarsje branden. Op veel zondagen zijn er activiteiten: het labyrint, korte concerten, meezingen met het Popup Choir Amsterdam. Deze activiteiten worden op de website aangekondigd.